Ty te moesz mie wasn wizytwk...

dr Henryk Ró?a?ski; - Historia Medycyny, Biologii i Farmacji; - Biologia Medyczna; - Biologia Farmaceutyczna; - Fitoterapia; - Farmakologia; - Toksykologia; - Fitochemia; - Patologia; - Biochemia.

dr Henryk Ró?a?ski; - Historia Medycyny, Biologii i Farmacji; - Biologia Medyczna; - Biologia Farmaceutyczna; - Fitoterapia; - Farmakologia; - Toksykologia; - Fitochemia; - Patologia; - Biochemia.

============================================

Blog luskiewnik - wyzwolone refleksje doktora:

http://www.luskiewnik.pl/blog



Obecnie porz?dkuj? i uaktualniam strony www., wykaz wa?niejszych internetowych publikacji mojego autorstwa dostepny jest tutaj:

http://luskiewnik.strefa.pl/index/index/p1.htm

analogicznie:

http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/p1.htm
================================================
Parazytologia lekarska - opis paso?ytnictwa (parazytyzmu) i paso?ytów (parazytów): http://www.parazyt.gower.pl/parazytologia2002.htm

Genetyka ogólna i molekularna: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/genetyka.htm

Genetyka mendlowska (klasyczna), prawa Mendla: http://www.rozanski.gower.pl/mendelizm2002.htm

?rodki antyseptyczne i odka?aj?ce stosowane w medycynie; ?rodki antyseptyczne stosowane w leczeniu i w profilaktyce chorób skórnych oraz b?on ?luzowych; ?rodki antyseptyczne dawne i wspó?czesne; Dzieje antyseptyki http://luskiewnik.webpark.pl/antisepticum2002.htm

Biopierwiastki, czyli makro-, mikro- i ultraelementy. Gospodarka wodno-elektrolitowa organizmu cz?owieka. Biopierwiastki w profilaktyce i terapii schorze?: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/biopierwiastki.html

Witaminy i prowitaminy, witaminoterapia, biochemia witamin: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/vitaminum.html

Selen - znaczenie w terapii i procesach fizjologicznych: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/selen.htm

Fitofarmakologia - wprowadzenie do zielarstwa (fitoterapii), sk?adniki czynne ro?lin: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitofarmakologia.htm
Fitoterapia - zio?olecznictwo, cz. 1: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitoterapia2.htm

Ro?liny przyprawowe (przyprawy) - w?a?ciwo?ci farmakologiczne (lecznicze), zastooswanie w zio?olecznictwie (fitoterapii): http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/carum.html

Metionina, Cholina, Betaina, Karnityna Carnitine, Kwas liponowy – Thioctic acid, Timonacic, Tryptofan – tryptophan, Kwas pangamowy – Pangamic acid – w?a?ciwo?ci lecznicze: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/amina.htm

Nu?eniec - Demodex i nu?yca – Demodecosis
Informacje o roztoczu Demodex oraz chorobie nu?ycy - Demodecosis. Terapia nu?ycy: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/demodex.htm

Tran (Oleum Jecoris Aselli), sylimaryna (silimarin), olej z rekina (Oleum Piscium), sitosterol (sytosterol), py?ek pszczeli (kwiatowy) i koenzym Q10 (ubichinon) - w?a?ciwo?ci lecznicze, zastosowanie, dawkowanie, preparaty: http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/pylek.htm

Substancje (leki) przeciwbólowe, przeciwreumatyczne i przeciwzapalne stosowane w medycynie dawnej i wspó?czesnej: http://www.luskiewnik.gower.pl/analgetica.html

(opracowanie z nazwami mi?dzynarodowymi i chemicznymi);
opracowanie z nazwami handlowymi leków: http://luskiewnik.webpark.pl/analgeticum2002.htm

Tr?dzik - Acne - Akne – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie, akneterapia, wszytsko o tr?dzikach: http://www.luskiewnik.gower.pl/PRYSZCZE2002.htm
http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/PRYSZCZE2002.htm

Toksyczne sk?adniki preparatów kosmetycznych (kosmetyków), toksykologia kosmetologiczna: http://luskiewnik.strefa.pl/acne/toksyny.htm

Tr?dzik odwrócony – acne inversa – akne inversa - hidradenitis suppurativa: http://www.luskiewnik.gower.pl/acneinversa2002.htm

?uszczyca - Psoriasis; etiologia, objawy i przebieg, leczenie dawne i wspó?czesne leki przeciw?uszczycowe - Antipsoriatica: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/psoriasis.html

Tr?dzik a preparaty antykoncepcyjne; Tr?dzik sterydowy - acne steroide, acne steroidea: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/acnesteroidea.htm

Wst?p do zielarstwa i fitoterapii, cia?a czynne zawarte w zio?ach: http://www.parazyt.gower.pl/fitofarmakologia2002.htm; http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitofarmakologia.htm
Fitoterapia, cz. I, zio?a na liter? A-H: http://www.parazyt.gower.pl/fitoterapia2.htm; http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitoterapia2.htm

Fitoterapia, cz. II, zio?a na liter? I-N: http://www.parazyt.gower.pl/fitoterapia3.htm; http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitoterapia3.htm

Fitoterapia cz. III, zio?a na liter? O-?: http://www.parazyt.gower.pl/fitoterapia4.htm; http://www.rozanski.henryk.gower.pl/fitoterapia4.htm
http://zdrowo.info.pl/ziola.html
Olejki eteryczne i preparaty olejkowe - aromaterapia (aromatoterapia): http://www.parazyt.gower.pl/oleum2003.htm

Jemio?a - Viscum; Preparaty jemio?owe Iscador, Helixor i Plenosol: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/viscum.htm

Naturalne Carcinostatica (oncostatica); Preparaty ro?linne, grzybowe i zwierz?ce o dzia?aniu przeciwnowotworowym (antitumoral); Ro?liny o dzia?aniu przeciw?uszczycowym (antipsoriatica); Polygonum cuspidatum – w?a?ciwo?ci lecznicze; W?óknouszek uko?ny – Inonotus obliquus (Hymenochaetaceae) = czarna huba modrzewiowa = czarna huba brzozowa: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/cancer2000.htm

Olejek pichtowy, Oleum Pichtae, Abies siberian essential oil, Oleum Pini sibiricum, Fir needle siberian oil – w?a?ciwo?ci farmakologiczne, zastosowanie w lecznictwie, dawkowanie: http://luskiewnik.strefa.pl/acne/pichta.htm

Specyficzne odmiany tr?dziku Acne:
1. tr?dzik ró?owaty - acne rosacea
2. tr?dzik chlorowy - chloracne - acne chlorica, chloric acne, chlorine acne
3. tr?dzik naftowy (smo?owy, olejowy, w?glowodorowy) acnenaphthica, acne oleica, acne hydrocarbonica, pixacne
4. tr?dzik bromowy - bromide acne, acne bromica, bromic acne
5. tr?dzik jodowy - acne iodica, acne jodica, iodide acne
6. tr?dzik antracenowy - acne anthraceni
7. tr?dzik kosmetyczny - acne cosmetica
8. tr?dzik fluorowy - acne fluorica, fluoric acne
9. tr?dzik sterydowy - acne steroidea, acne steroide
10. tr?dzik androgenny - acne androgenica, acne androgenetica
11. Dermatoza oko?oustna - Dermatitis perioralis: http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/acne.html

Naturalne substancje immunostymuluj?ce Immunostymulantia: http://www.rozanski.gower.pl/immunolog.html

Dawne i wspó?czesne ?rodki przeciwbiegunkowe – Antidiarrhoica: http://www.rozanski.gower.pl/diarrhoe.html

Witaminy - Vitaminum - witaminoterapia - wszystko o witaminach: http://www.luskiewnik.gower.pl/vitaminum.html

Gemmoterapia = Meristemoterapia - Gemmotherapy = Gemmotherapie - leczenie za pomoca preparatów z p?czków zió?: http://www.parazyt.gower.pl/gemmoterapia/preview/pages/p1.htm

Metody leczenia tr?dziku Acne (Akne) w medycynie niemieckiej, austriackiej i szwajcarskiej okresu przedwojennego. Farmakologia wybranych substancji przeciwtr?dzikowych (Antiacnetica)stosowanych w dawnej dermatologii: http://www.luskiewnik.gower.pl/akne.html

Wybrane Ideologie w naukach biologicznych i medycznych; Marksizm w naukach przyrodniczych
Haeckelizm /Haecklizm/ w biologii i Teologii; ?ysenkizm /lysenkoism/, miczurinizm /michurinism/ i twórczy darwinizm radziecki w biologii i medycynie; Genetyka molekularna a twórczy darwinizm radziecki; Morganizm, weismannizm, mendelizm a ?ysenkizm: http://luskiewnik.strefa.pl/filozofia/lysenkizm2003.htm

Genetyka ogólna i molekularna - wprowadzenie, ogólny zarys zagadnie?: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/genetyka.htm

Genetyka mendlowska, mendelizm, prawa Mendla: http://www.rozanski.gower.pl/mendelizm2002.htm

Anatomia, histologia i fizjologia cz?owieka. Podstawy histologii, anatomii i fizjologii cz?owieka; wybrane zagadnienia z fizjologii wysi?ku: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/rozanski2002.htm
http://henrozanski.webpark.pl/rozanski2002.htm

Ekotoksykologia, zanieczyszczenia ropopochodne, toksykologia zwi?zków ropopochodnych (naftowych) - wybrane zagadnienia: http://www.rozanski.gower.pl/ekotoksykologia2002.htm

Wirusy, wiroidy, priony, riketsje - wybrane zagadnienia: http://www.parazyt.gower.pl/virus.html

Biochemia - wprowadzenie do przedmiotu: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/biochemia_ogolna.htm

Kompendium ilustrowane z historii genetyki i innych ideologii w biologii: http://luskiewnik.strefa.pl/filozofia/dzieje.htm

Fitotoksykologia i zootoksykologia - zarys przedmiotu; pierwsza pomoc w zatruciach grzybami, ro?linami, w razie u??dle?, ugryzie? i uk?sze?: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/fitotoksykologia2002.htm

Fizjologia cz?owieka - wybrane zagadnienia: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/fizjologia2003.htm

Sinice - Cyanophyta = Cyanobacteria, spirulina;
Mikrobiologia - Sinice - biologia sinic, w?a?ciwo?ci toksykologiczne i farmakologiczne sinic http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/cyanophyta.htm

Wybrane bakteriozy (choroby bakteryjne): http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/bacteria.htm

Metabolizm t?uszczów (lipidów) i witamin rozpuszczalnych w t?uszczach: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/lipid.htm

?rodki antyseptyczne i odka?aj?ce stosowane w medycynie; ?rodki antyseptyczne stosowane w leczeniu i w profilaktyce chorób skórnych oraz b?on ?luzowych; ?rodki antyseptyczne dawne i wspó?czesne; Dzieje antyseptyki http://luskiewnik.webpark.pl/antisepticum2002.htm

Ro?linno?? pól naftowych Kotliny Kro?nie?skiej: http://www.rozanski.gower.pl/naftofity2002.htm

Ro?liny paso?ytnicze i pó?paso?ytnicze (parazytofity): http://luskiewnik.strefa.pl/luskiewnik/parazytofity2002.htm

Fitotoksykologia i zootoksykologia - zarys przedmiotu; pierwsza pomoc w zatruciach grzybami, ro?linami, w razie u??dle?, ugryzie? i uk?sze?: http://luskiewnik.strefa.pl/biochemia/fitotoksykologia2002.htm

Ekotoksykologia, zanieczyszczenia ropopochodne, toksykologia zwi?zków ropopochodnych (naftowych) - wybrane zagadnienia: http://www.rozanski.gower.pl/ekotoksykologia2002.htm

Toksyczne sk?adniki preparatów kosmetycznych (kosmetyków), toksykologia kosmetologiczna: http://luskiewnik.strefa.pl/acne/toksyny.htm

Wolsztyn - miasto; Robert Koch - ?yciorys: http://www.parazyt.gower.pl/wolsztyn/preview/pages/p1.htm

Naturalne substancje anaboliczne (anabolica). Fitosterole, zoosterole, saponiny sterydowe, glikoalkaloidy sterydowe, przemiana materii:
http://luskiewnik.strefa.pl/fitosterole/sterole/pages/index.htm

Origanum vulgare L. Lebiodka pospolita (Oregano) w terapii:
http://luskiewnik.strefa.pl/farmakologia/origanum.html

Naturalne alternatywy dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu i kokcydiostatyków:
http://luskiewnik.strefa.pl/stymulatory/preview/pages/index.htm

Ciemi??yca bia?a, ciemi??yca czarna oraz ciemi??yca zielona - Veratrum album L., Veratrum nigrum L. et Veratrum lobelianum Bernh.:
http://www.rozanski.gower.pl/veratrum.html

Kichawiec lekarski – Sabadilla officinarum Brandt (Veratrum officinale Schlechtendal; Schoenocaulon officinale Asa Gray):
http://www.rozanski.gower.pl/sabadilla.html

Bertram szarolistny, czyli dalmacki (maruna) - Pyrethrum cinerariaefolium Trev.
Chrysanthemum cinerariaefolium Vis. = Ch. coccineum Willd. = Tanacetum cinerariaefolium L.; Dalmatian  Chrysanthemum; Pyrethrum roseum Bieb.; Chrysanthemum roseum Adams.
Pyrethrum, Bertram; Anacyclus Pyrethrum (Linné) De Candolle; Anthemis Pyrethrum Willdenow; Anacyclus pyrethrum Schrad.; Anacyclus officinarum Hayne; Matricaria Pyrethrum Baillon: http://luskiewnik.strefa.pl/pyrethrum_html.htm

Antybiotyki jako leki i stymulatory wzrostu; charakterystyka wybranych antybiotyków; pierwsze antybiotyki w lecznictwie: http://luskiewnik.strefa.pl/antybiotyki/index.htm

Wyj?tkowe w?a?ciwo?ci lecznicze omanu - Inula helenium L.; Oman wielki - Inula helenium L. w praktycznej terapii: http://www.parazyt.gower.pl/inula.html

Zwalczanie glist, owsików, tasiemców, w?osog?ówek i in. parazytów. Fitoterapia w parazytologii.
Zio?a pomocne w zwalczaniu chorób paso?ytniczych. Ro?liny i substancje ro?linne przeciwrobacze i przeciwpaso?ytnicze Anthelmintica (Antihelminthica) et Antiparasitica:
http://luskiewnik.strefa.pl/antiparasitica/index.htm

Johimba lekarska - Pausynistalia yohimba - Corynanthe yohimbe; yohimbinum - johimbina - zastosowanie w lecznictwie:
http://luskiewnik.strefa.pl/yohimba.html

Granatowiec w?a?ciwy – Punica granatum L. (Punicaceae seu Lythraceae):
http://luskiewnik.strefa.pl/punica.html

Ziarnop?on wiosenny - Ficaria verna L.: http://luskiewnik.strefa.pl/ficaria.html

Glistnik jaskó?cze ziele - Chelidonium majus L. - w praktycznej terapii:
http://luskiewnik.strefa.pl/chelidonium.html

Krwiowiec kanadyjski - Sanguinaria canadensis L. - znaczenie w wspó?czesnej medycynie; wybrane alkaloidy: sangwinaryna - sanguinarine, chelerytryna - chelerithrine, chelidonina - chelidonine:
http://luskiewnik.strefa.pl/sanguinaria.html


Preparaty dziegciowe. Dziegcie i smo?y pochodzenia mineralnego i ro?linnego. Dziegie? - Pix (Tar, Teer, Pyroleum):
http://luskiewnik.strefa.pl/pix/index.htm

Hakoro?l rozes?ana – Harpagophytum procumbens DC
Czarci Pazur, Diabelski Pazur: http://luskiewnik.strefa.pl/harpagophytum.html

Preparaty zwi?kszaj?ce pami??, koncentracj?, procesy kojarzenia i percepcj? wra?e?.
Dawne i wspó?czesne preparaty pobudzaj?ce psychofizycznie (psychotoniczne) – Psychotonicum.
Syntetyczne i naturalne psychostymulatory - Psychostimulantia:
http://luskiewnik.strefa.pl/psychostymulantia/index.htm

Wolsztyn i okolice, galerie fotograficzne:
http://luskiewnik.strefa.pl/wollstein/index.htm

Tr?dzik przeczosowy tr?dzik z zadrapania - Acne excoriée
synonimy: Tr?dzik neurogenny, tr?dzik psychogenny, tr?dzik neurogeniczny
http://luskiewnik.strefa.pl/acne/index.htm


Tr?dzik - Acne, ?ojotok - Seborrhoea
Dawne opisy leków dermatologicznych i nie tylko...
http://luskiewnik.strefa.pl/akne/index.htm

Naturalne alternatywy dla antybiotykowych stymulatorów wzrostu i kokcydiostatyków
Natural alternatives to antibiotic growth promoters and coccidiostatics:
http://luskiewnik.strefa.pl/natural_growth_promoters.htm

Wybrane naturalne alternatywy antybiotykowych stymulatorów wzrostu
opracowane w O?rodku Badawczo-Rozwojowym LNB Poland
Natural alternatives to antibiotic growth promoters
http://luskiewnik.strefa.pl/natural_growth_poromoters.html

Acidum formicum - kwas mrówkowy - zastosowanie w medycynie, produkcji zwierz?cej i przemy?le spo?ywczym:
http://luskiewnik.strefa.pl/acidum_formicum.htm


Aptekarskie jednostki miar
Dawne jednostki miar aptekarskich
Jednostki aptekarskie
Drachma (dragma), skrupu? (scrupulus), uncja (uncia), funt (libra), gran, silikwa (siliqua). Przeliczniki miar aptekarskich.
http://www.luskiewnik.forall.pl/apteka/index.htm

Rozmaryn lekarski - Rosmarinus officinalis L. (Labiatae) - zastosowanie w fitoterapii, Herba et Folium Rosmarini (ziele i li?? rozmarynu), Oleum Rosmarini (olejek rozmarynowy):
http://www.luskiewnik.eu/rosmarinus.html

Rdest powojowy - Polygonum convolvulus Linné, synonimy: Fallopia convolvulus (L.) A. Löve
Bilderdykia convolvulus (L.) Dumortier, Tiniaria convolvulus (L.) Webb & Moquin
Rdest zaro?lowy - Polygonum dumetorum L., synonimy: Fallopia dumetorum (L.) Holub
Bilderdykia dumetorum (L.) Dumortier, Tiniaria dumetorum (L.) Opiz:
http://www.luskiewnik.eu/polygonum_convolvulus.html

Krwi?ci?g lekarski - Sanguisorba officinalis L. i krwi?ci?g mniejszy - Sanguisorba minor Scopoli - w?a?ciwo?ci lecznicze:
http://www.luskiewnik.eu/monografie/sanguisorba.html

Nowa!!!
Fitoterapia chorób autoimmunizacyjnych (autoimmunologicznych); zastosowanie
1. Rdestowiec japo?ski, sachali?ski i czeski – Reynoutria (Fallopia) japonica (Polygonum cuspidatum), Reynoutria (Fallopia) sachalinensis (Polygonum sachalinensis) et Reynoutria bohemica (Polygonum bohemica).
2. Szczaw polny – Rumex acetosella L., szczaw zwyczajny – Rumex acetosa L., szczaw k?dzierzawy – Rumex crispus L., szczaw domowy - Rumex longifolius DC. (R. domesticus Hartm.), szczaw lancetowaty – Rumex hydrolapathum Huds.
3. Harpagophytum procumbens DC. – hakoro?l rozes?ana.
4. Trzyskrzydlec - Trypterigium wilfordii Hook.F.
5. Rdest powojowy - Polygonum convolvulus L. i rdest zaro?lowy - Polygonum dumetorum L.
6. Mydlnica lekarska – Saponaria officinalis L.
7. Lukrecja g?adka – Glicyrrhiza glabra L.
8. Kolcoro?l – Smilax, sarsaparilla - w terapii chorób autoimmunizacyjnych:
http://www.luskiewnik.pl/autoimmunologia/index.htm

Kwa?nica pospolita = berberys zwyczajny - Berberis vulgaris Linne;
O?cia? pospolity - Mahonia aquifolium L. - w?a?ciwo?ci lecznicze, zastosowanie w fitoterapii:
http://www.luskiewnik.pl/monografie/berberis.html

Nowa!!!
Pokrzywa - Urtica - w?a?ciwo?ci lecznicze, zastosowanie w fitoterapii, przydatno?? dla medycyny sportowej:
http://www.luskiewnik.pl/urtica/index.htm


Nowo??!!!
Badan - Bergenia - w?a?ciwo?ci lecznicze, zastosowanie w fitoterapii:
http://www.luskiewnik.pl/monografie/bergenia.html

==================================================


Psycholamarckizm - g?ówne za?o?enia

W II po?owie XIX wieku na gruncie teorii Lamarcka ukszta?towa? si? nowy kierunek ewolucjonistyczny - neolamarckizm. Zwolennicy neolamarckizmu umniejszali znacznie doboru naturalnego i "walki o byt" w ewolucji, sprowadzaj?c je do czynników drugorz?dnych. Ewolucj? wyja?niali mechanistycznie i idealistycznie eksponuj?c zmienno?? modyfikacyjn?, udzia? czynników ?rodowiskowych i "czynnika wewn?trznego" (wewn?trzn? d??no?? do doskonalenia). Neolamarckizm rozpad? si? na trzy od?amy: psycholamarckizm, mechanolamarckizm i neolamarckizm ortodoksyjny.
Za twórc? psycholamarckizmu uwa?any jest E. Cope (1840-1897), ameryka?ski paleontolog zajmuj?cy si? histori? rozwoju wy?szych kr?gowców; autor pracy The Primary Factors of Organic Ewolution (G?ówne czynniki ewolucji organicznej), wydanej w 1896 roku. W latach 1864-1867 by? wyk?adowc? zoologii i botaniki w Haverford College w Haverford. Od 1889 profesor Uniwersytetu Pennsylvania w Filadelfii. Odkry? ok. 1000 gatunków kopalnych kr?gowców.
Wed?ug za?o?e? Cope, zmienno?? osobników nie jest przypadkowa, lecz ukierunkowana stosownie do warunków otoczenia. Cechy nabyte s? dziedziczone. Decyduj?c? rol? w przystosowaniu pe?ni? procesy psychiczne. ?yw? materi? wyposa?y? wi?c w specyficzn? energi? ("si?? wewn?trzn?") warunkuj?c? dzia?alno?? psychiczn? i d??enie organizmu do doskona?o?ci. Zatem Cope poniek?d przywo?a? teori? witalistyczn? i "zgrabnie" w??czy? j? do teorii descendencji.
Pod poj?ciem batmogenezy rozumia? samorzutny rozwój owej si?y energetycznej zawartej w materii o?ywionej. Batmogeneza by?a wi?c przyczyn? ewolucji. Psycholamarckizm w wydaniu Cope móg? by? zastosowany do ewolucji zwierz?t. Nie mia? ?adnego odniesienia do ?wiata ro?lin pozbawionego uk?adu nerwowego i psychiki.
Wprawdzie mo?na rozpatrywa? ewolucj? ro?lin w koncepcji fizjogenezy (bezpo?redniego przystosowania do otoczenia) i kinetogenezy (komórkowego kierunku funkcjonowania, wywo?uj?cego w tkance, a nast?pnie w narz?dzie rozwóji adaptacj? cech stosownie do ?rodowiska), ale sprowadzi?oby si? to do paranaukowej spekulacji i w rezultacie zacofania teorii ewolucji.
W 1896 Cope og?osi? prawo niewyspecjalizowanych, wed?ug którego nowe linie filogenetyczne, mog? pochodzi? tylko od szczepów niewyspecjalizowanych, nie za? od powsta?ych w wyniku ewolucji wyspecjalizowanych form ko?cowych.
Chc?c utrzyma? idee psycholamarckizmu, niemiecki ewolucjonista A. Pauli, autor pracy : "Darwinizm i Lamarckizm - próba teleologii psychofizycznej" - zg??bi? idealistyczny ich w?tek i przeniós? je na botanik?. Czynniki psychiczne (wola, wyobra?enie) odpowiedzialne za zmiany fizyczne zwierz?t mia?y wi?c wyst?powa? tak?e u ro?lin.
Szko?a Pauli\'ego (R.H. France, F. Delpino) wprowadzi?a do swojej teorii poj?cia: "dusza ro?lin", "psychologia ro?lin", "wola ro?lin" itp. Wznowili wi?c renesansow? teori? panpsychizmu.
Dusza ro?lin odpowiedzialna za wykonywanie czynno?ci komórkowych okre?la?a te? potrzeby ?rodowiskowe i ?yciowe ca?ego organizmu. Fizykochemiczne pod?o?e ?ycia stworzone przez Lamarcka zosta?o sprowadzone do zjawisk metafizycznych, idealizmu i panpsychizmu.


?w. Albert Wielki /Albertus Magnus/ - patron biologów

Du?y wp?yw na rozwój nauk biologicznych wywar? Albert Wielki (Albertus Magnus), urodzony w 1193 r. w Lauingen (Szwabia). Filozof, teolog, alchemik, od 1249 r. rektor akademii w Kolonii; autor 38 tomów z dziedziny fizyki, logiki, metafizyki i botaniki (De vegetabilibus et plantis z r. 1240, De virtutibus herbarum, lapidum et animalium..., Alberti Magni ex ordine praeolicatorium de Yegetabilibus libri VII). Gor?cy zwolennik stosowania w przyrodoznawstwie obserwacji i do?wiadczenia, które maj? s?u?y? do sprawdzania s?uszno?ci teorii i opisów przyrody znanych ze ?róde? historycznych /Swie?awski 2000/. Wa?nym ?ród?em wiedzy dla Alberta by?o tak?e ?redniowieczne, ?le oceniane w pó?niejszych wiekach dzie?o Physiologus. Trzeba jednak przyzna?, ?e Albert przejawia? rewolucyjne na owe czasy pogl?dy z dziedziny antropologii. Wspomnia? o morfologicznym podobie?stwie cz?owieka do ma?py. Opisa? cechy odró?niaj?ce ludzi od zwierz?t. Wyró?ni? ras? bia??, czarn? i pigmejsk?, przy czym Pigmejów uwa?a? za istoty pierwotniejsze od ?bia?ego" cz?owieka. Spekulowa? nad cechami cz?owieka pierwotnego. Interesowa?a go anatomia i fizjologia zwierz?t (w tym cz?owieka) oraz ro?lin. Poruszy? zagadnienia pochodzenia, p?ci, ruchów, wzrostu i oddychania ro?lin. Twierdzi?, ?e w?a?ciwo?ci lecznicze zió? oraz efekty (powodzenie) fitoterapii zale?? od uk?adu cia? niebieskich. Wed?ug Alberta Wielkiego ro?liny powsta?y dzi?ki si?om kosmicznym, a ponadto jedne formy ro?lin przechodz? w inne na skutek zmiany warunków troficznych lub po prostu z up?ywem czasu. W pogl?dach tych dostrzec mo?na pewne elementy teorii transformizmu (ewolucja haecklowska z XIX w., lamarkizm z 1809 r.) i teorii G. Buffona. Niektórzy wspó?cze?ni autorzy /np. Kawa?ko 1986/ dopatruj? si? w tych tezach pierwocin teorii biogenezy A. Oparina, S. Millera i H. Urey"a z XX wieku. Analizuj?c jednak wiedz? reprezentowan? w pracach przez Alberta, bior?c pod uwag? dominuj?ce wówczas nurty filozoficzne i wreszcie ?rodowisko pracy (duchowne), nie nale?y przypuszcza? aby autor, pochodzenie ro?lin wyprowadza? z poziomu atomistycznego i molekularnego.
Przecie? w ?redniowiecznej filozofii przyrody centralne miejsce zajmowa? Bóg: Bóg jako Twórca ?wiata, Bóg jako szczyt doskona?o?ci, Bóg jako cel ?wiata. Nie nale?y zapomina?, ?e Albert by? ?redniowiecznym duchownym (dominikanin), a zatem: ?Na pocz?tku Bóg stworzy? niebo i ziemi?. ... Bóg nazwa? t? such? powierzchni? ziemi? a zbiorowisko wód nazwa? morzem. Bóg widz?c, ?e byty dobre, rzek?: ?Niechaj ziemia wyda ro?liny zielone: trawy daj?ce nasiona, drzewa owocowe rodz?ce na ziemi wed?ug swego gatunku owoce, w których s? nasiona". I sta?o si? tak. Ziemia wyda?a ro?liny zielone... /Pismo ?wi?te, Ksi?ga Rodzaju, l/.
Albert, obok prawdziwych informacji, szerzy? równie? mity na temat w?a?ciwo?ci niektórych ro?lin, obdarzaj?c je nadzwyczajn? moc?. Pos?dzano nawet Alberta o uprawianie magii. Zmar? w 1280 r. Wy?wi?cony przez Piusa XI w 1931 r., a od 1941 r. patron biologów.


Haeckelizm - trudny i obszerny kierunek filozofii przyrody

Ernst Haeckel (1834-1919) nale?y niew?tpliwie do najwybitniejszych biologów. Pochodzi? z Poczdamu. Uko?czy? medycyn? na Uniwersytecie Berli?skim, jednak?e po?wi?ci? si? naukom biologicznym - zoologii i botanice. Profesor anatomii i zoologii na Uniwersytecie w Jenie. Opracowa? nowy system taksonomiczny, opisa? wiele nowych gatunków ro?lin i zwierz?t. By? znakomitym malarzem i rysownikiem. Chcia? zjedna? lamarkizm i darwinizm. Wywar? wielki wp?yw na kszta?towanie i post?py ewolucjonizmu w XIX i XX wieku.
Rozwin?? niezmiernie interesuj?cy i twórczy kierunek filozofii przyrody - monizm. Ca?okszta?t teorii i hipotez Haeckla mo?na ?mia?o okre?li? mianem haeckelizmu (haecklizmu), bowiem obejmuje pogl?dy samego autora, jak i teorie Lamarcka i Darwina dos?ownie oraz ich modyfikacje.
Jest autorem mi?dzy innymi: "Zarys filozofii monistycznej" (1905 rok), "Systematische Phylogenie"("Filogenia systematyczna") /Tomy I-III 1884-1896/, "Zarys morfologii ogólnej organizmów" (1866 rok).
Wprowadzi? poj?cie "ekologia" (1869 rok).
W 1866 roku og?osi? prawo biogenetyczne: ontogeneza jest powtórzeniem filogenezy.
Haeckel g?osi? jedno?? ?wiata materii i ducha. Pragn?? reformy teologii, aby ta nie walczy?a z post?pami biologii: "Tylko ten ?wiatopogl?d, który widzi si?? Bosk? i ducha Bo?ego we wszystkich zjawiskach przyrody, ten tylko jedynie jest godzien Jego wielko?ci, obejmuj?cej ca?y wszech?wiat. Tylko wtedy, gdy skupimy w Bogu wszystkie si?y, wszystkie objawy ruchu, wszelkie kszta?ty i w?a?ciwo?ci materyi, uznaj?c Jego jako sprawc? wszechrzeczy, wtedy tylko dochodzimy do tego wznios?ego i dla nas ludzi dost?pnego obecnie poj?cia o Bogu i do sposobu uwielbienia Stwórcy, jedynie odpowiadaj?cego Jego wielko?ci niesko?czonej. Bo w nim my ?yjemy, dzia?amy - wi?c istniejemy. W taki to sposób filozofia przyrody staje si? Teologi?, i kult przyrody przeistacza si? w prawdziw? s?u?b? Bo??.
(...). Bóg jest wszechmocny, on jest jedynym sprawc? i jedyn? przyczyn? wszechrzeczy, czyli innemi s?owy: Bóg jest prawem powszechnej przyczynowo?ci.
(...). Bóg jest sum? wszystkich si?, a wi?c i ca?ej materyi.
(...). Gdy Monizm udowadnia jedno?? w ca?ej przyrodzie, wskazuje tem zarazem, ?e istnieje jeden Bóg tylko, i ?e ten Bóg objawia si? nam we wszystkich zjawiskach przyrody, od ruchów Monery poczynaj?c, a? do olbrzymich przewrotów odbywaj?cych si? na s?o?cach" /Haeckel 1902 rok).
Jak?e ten ma?y fragment pogl?dów Haeckla jest g??boki. Przytoczy?em go, bowiem ostatnio coraz wi?cej zwolenników w?ród biologów zyskuje teoria Gai, sformu?owana przez Jamesa Lovelocka oraz rewolucyjne pogl?dy Lynn Margulis. Wed?ug ogólnych za?o?e? tych teorii Ziemia jest wielkim ?ywym kompleksem, ?yj?cym systemem - organizmem - Geoorganizmem, w którym egzystuj? osobniki ni?szego szczebla, b?d?ce uk?adami symbiotycznymi, utworzonymi przez bakterie i sinice. Innymi s?owy wszystko wi?ksze od bakterii jest uk?adem symbiotycznym, czyli systemem wspó??ycia wielu prostych organizmów. Cz??ciowo potwierdzone doniesienia (np. Risa`a, Mere?kowski`ego, Margulis), ?e organelle komórkowe wywodz? si? z prymitywnych (symbiotycznych) organizmów prokariotycznych - niew?tpliwie wzmacniaj? t? teori?.
W??czaj?c w to wszystko haeckelizm - mo?na doj?? do wniosku, ?e Wszech?wiat jest Bogiem, a Bóg jest Wszech?wiatem; my (wszystkie organizmy) jeste?my cz??ci? przyrodniczego Wszech?wiata - Boga, zatem ?yjemy w Bogu. Bóg jest sprawc? wszystkich procesów i zjawisk. Nale?y jednak stwierdzi?, ?e Ziemia jest uk?adem ?ywym z?o?onym z systemów symbiotycznych.
Bóg w uj?ciu haeckelizmu jest poj?ciem wi?kszym, nieosi?galnym dla rozumu ludzkiego, obejmuj?cym wszech?wiat (a wi?c i kosmos). Ziemia jest wi?c niewielk? cz??ci? Boga, czy te? w cz??ci? w Bogu.
W powszechnym u?yciu poj?cie "przyroda" ogranicza si? jedynie do Ziemi.
W uj?ciu haeckelizmu - przyroda dotyczy tak?e wszech?wiata (?wiata pozaziemskiego).
Przyrod? badaj? przyrodnicy - biolodzy, chemicy, fizycy.
Zatem mo?na powiedzie?, ?e istot? Boga tak naprawd? poznaj? (zg??biaj? bezpo?rednio) jedynie przyrodnicy. Dlatego te? Haeckel domaga? si? wspó?pracy teologów z biologami, fizykami i chemikami.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Toksykologia w?glowodorów ropopochodnych w ?wietle dwóch teorii stresu: Selye`go i Levitta

Henryk St. Ro?a?ski
Pa?stwowa Wy?sza Szko?a Zawodowa w Kro?nie
38-404 Krosno, ul. Wyspia?skiego 20
Akademia Medyczna im. K. Marcinkowskiego,
Katedra Medycyny Spo?ecznej;
Zak?ad Historii Nauk Medycznych
61-771 Pozna?, ul. Sieroca 10
/Artyku? opublikowany w Medycynie ?rodowiskowej PTM?;Katowice 2002/
http://porady.zdrowo.info.pl/weglowodany.html
Z uwagi na coraz wi?ksze ska?enie ?rodowiska przyrodniczego w?glowodorami ropopochodnymi, konieczne sta?o si? rozpatrywanie tego problemu nie tylko w zakresie ekotoksykologii, ale równie? w ramach medycyny ?rodowiskowej i spo?ecznej.
Substancje te, o znanych w?a?ciwo?ciach kancerogennych, nefrotoksycznych, hepatotoksycznych, oftalmotoksycznych, neurotoksycznych, embriotoksycznych i teratogennych wywieraj? swój wp?yw na organizm cz?owieka nie tylko w sposób nag?y (np. przypadkowe spo?ycie wi?kszej dawki produktu destylacji ropy naftowej ? zatrucie ostre), ale równie? w sposób przewlek?y, trudny do uchwycenia i udowodnienia - zatrucie stopniowe (d?ugotrwa?e nara?enie na toksyny ropopochodne, np. przez spo?ywanie zatrutej wody i produktów ro?linnych oraz zwierz?cych).
D?ugotrwa?e nara?enie na oddzia?ywanie w?glowodorów ropopochodnych wywo?uje u wszystkich istot ?ywych stres. W ostatnim dziesi?cioleciu wskutek rozwoju biologii molekularnej i biochemii zmieni?y si? znacznie pogl?dy na temat stresu. Z punktu widzenia nowoczesnej toksykologii nie mo?na go ju? rozpatrywa? jedynie w ramach teorii Selye`go.
Teoria stresu wg Selye`go nie odzwierciedla dostatecznie odpowiedzi ustroju na stres. Omawia raczej objawy klasycznego stresu, a nie konkretne mechanizmy obronne i ochronne przed stresem (w naszym przypadku przed toksynami). Poj?cie stresu bardziej rozwojowo i u?ytecznie (uniwersalnie) przedstawia teoria Levitta (1972 r.), w ramach której mo?na wykaza? oddzia?ywanie w?glowodorów ropopochodnych na organizm cz?owieka. Wg Levitta stresem jest ka?dy czynnik ?rodowiskowy maj?cy zdolno?? wywo?ania potencjalnie szkodliwej zmiany fizycznej i biochemicznej w organizmie. Sama zmiana w organizmie nosi nazw? strainu (odkszta?cenia). W teorii Levitta stres staje si? stresorem. Natomiast to co Selye okre?la? mianem stresu staje si? u Levitta strainem. W uj?ciu Levitta strain obejmuje tak?e zmiany w organizmie maj?ce znaczenie adaptacyjne, umo?liwiaj?ce funkcjonowanie osobnika nara?onego na stres.
Levitt wyró?ni? stres ostry (dzia?anie stresu - w?glowodorów ropopochodnych jest silne, gwa?towne, ale czas trwania stresu jest krótki - jednorazowa aplikacja, np. przypadkowe spo?ycie nafty) i stres chroniczny (czas dzia?ania stresu - w?glowodorów ropopochodnych jest d?ugi). Strategie odpowiedzi organizmu na stres (w uj?ciu Sely`ego stresor!) - zanieczyszczenie ropopochodne mog? by? nast?puj?ce:
1. Unikanie stresu (stresora) - zanieczyszczenia ropopochodnego. Cz?owiek wówczas wyklucza czynnik szkodliwy - ?ród?o zanieczyszczenia ze swojego otoczenia, unika ich, zapobiegaj?c ich oddzia?ywaniu. Aby mo?liwe by?o unikanie stresu, konieczne jest u?wiadamianie spo?ecze?stwa o ?ród?ach i przyczynach zanieczyszcze?, a tak?e szkodliwo?ci ich oddzia?ywania na organizm.
2. Tolerancja stresu (u Selye`go - stresora) - zanieczyszczenia ropopochodnego poprzez:
2.1. Unikanie strainu (szkodliwej zmiany):
- Asymilowanie w?glowodorów ropopochodnych (przewlek?e pobieranie zanieczyszcze? w wodzie lub po?ywieniu), metabolizowanie ich i (lub) odk?adanie do rejonów pozornie mniej wa?nych: skóra i warstwa podskórna, tkanka t?uszczowa oko?onarz?dowa, ko?ci. Jest to mechanizm obronny ma?o efektywny i nieskuteczny u cz?owieka. Z punktu widzenia toksykologicznego sprawdza si? jedynie u zwierz?t bezkr?gowych i u ni?szych kr?gowców. W?glowodory ropopochodne s? lipofilne, dlatego te? wkrótce przenikaj? do wszystkich komórek bogatych w t?uszcze w?a?ciwe i w cholesterol. Efektem tego jest uszkodzenie gruczo?ów dokrewnych, szpiku, w?troby, nerek i uk?adu nerwowego.
- Tolerowanie stresu (stresora) - pomimo przyj?cia zanieczyszcze? ropopochodnych nie dochodzi do zaburze? naturalnych przemian biochemicznych pod warunkiem, ?e nie zostanie przekroczony próg tolerancji. Nale?y jednak pami?ta?, ?e w?glowodory ropopochodne ulegaj? kumulacji w organizmie, zatem wyst?pienie szkodliwych zmian jest kwesti? d?ugo?ci czasu nara?enia na toksyn?. ?miertelna dawka oczyszczonej ropy naftowej dla cz?owieka doros?ego wynosi 0,4-0,5 ml/kg m.c., a dla dzieci - 0,2-,0,3 ml/kg m.c.
- Buforowanie - metabolizowanie do form mniej toksycznych, czyli zoboj?tnianie w?glowodorów. Ten ewolucyjnie stary mechanizm obronny nie sprawdza si? jednak w przypadku zanieczyszcze? ropopochodnych. U cz?owieka metabolizm zanieczyszcze? ropopochodnych polega g?ównie na utlenianiu, poprzez epoksydacj?. Efektem tej przemiany jest powstanie bardziej toksycznych produktów ni? by?y same substraty, np. z heksanu powstaje neurotoksyczny 2,5-heksandion, z pochodnych benzenu powstaj? nefrotoksyczne fenole. Zgubne dla organizmu s? równie? przemiany pochodnych antracenu i fenantrenu, obecnych w zanieczyszczeniach ropopochodnych.
2.2. Tolerancja strainu odbywa si? poprzez:
- reperacja (regeneracja) - uszkodzonych tkanek, np. bie??ca regeneracja tkanek nab?onkowych. Niektóre jednak zmiany zwyrodnieniowe wywo?ane toksycznym stanem zapalnym narz?dów mi??szowych, np. zw?óknienie mi??szu w?troby, atrofia cewek nerkowych oraz uszkodzenia uk?adu nerwowego (os?onka mielinowa, neurolemma) s? nieodwracalne.
- Kompensacja - równowa?enie okre?lonych uszkodze? (niewydolno?ci) tkankowych i metabolicznych wywo?anych przez zanieczyszczenia ropopochodne. Dzieje si? to poprzez wzmo?enie procesów regeneracyjnych i zwi?kszenie efektywno?ci dzia?ania okre?lonych szlaków metabolicznych w nieuszkodzonych rejonach cia?a. Pewne tkanki lub ca?e narz?dy wspomagaj? lub cz??ciowo zast?puj? te uszkodzone. Organizm indukuje i nasila mechanizmy wydalania oraz metabolizowania toksyny. W przypadku przewlek?ego nara?enia na zanieczyszczenia ropopochodne jest to, np.: wzmo?enie diurezy, nasilenie wydzielania potu i ?oju, uintensywnienie wentylacji p?uc, wzmo?ony posa? tre?ci pokarmowej, wzmo?enie przemian aminokwasów siarkowych, obni?enie lipogenezy, zwi?kszone wydzielanie adrenaliny.
Na podstawie koncepcji Levitta mo?na dokona? wszechstronnej analizy odpowiedzi fizjologicznych organizmu cz?owieka (a tak?e ro?lin i zwierz?t) na oddzia?ywanie zanieczyszcze? ropopochodnych (i innych toksyn), na ró?nych poziomach ich organizacji. Nie jest to mo?liwe w przypadku teorii Selye`go.

Pi?miennictwo:

1. Ró?a?ski H.: Zaburzenia sk?adu chemicznego ro?lin leczniczych z gleb zanieczyszczonych rop? naftow? i jej pochodnymi. I Krajowa Konferencja PTM?. Mat. konf. s. 73-75. Ustro? 1998.
2. Ró?a?ski H.: Zaburzenia sk?adu chemicznego ro?lin leczniczych, pastwiskowych i warzywnych pochodz?cych z gleb i wód zanieczyszczonych rop? naftow? oraz produktami ropopochodnymi. III Mi?dzynarodowe Forum Gospodarki Odpadami. Mat. konf. 364-374. Pozna? 1999.
3. Ró?a?ski H.: Sk?ad chemiczny i w?a?ciwo?ci ekotoksykologiczne ?cieków z kopalni nafty i gazu. II Krajowa Konferencja PTM?. Mat. konf. 53-55. War??yno 1999.
4.Ró?a?ski H.: Tr?dzik zawodowy u pracowników przemys?u naftowego i warsztatów samochodowych. Konferencja PTM?. Mat. konf. 2000 r.
5. Ró?a?ski H.: W?a?ciwo?ci toksykologiczne wód zanieczyszczonych w?glowodorami fluoro-
i chloropochodnymi. IV Krajowa Konferencja PTM?. Ustro? Jaszowiec 2001.

Henryk Ró?a?ski

"Homeostaza i stres a trening"
Pa?stwowa Wy?sza Szko?a Zawodowa w Kro?nie
38-400 Krosno, ul. Wyspia?skiego 20
Akademia Medyczna im. K. Marcinkowskiego
Instytut Medycyny Spo?ecznej
Zak?ad Historii Nauk Medycznych
61-771 Pozna?
ul. Sieroca 10

Poj?cie homeostazy wg koncepcji Cannona

W 1932 roku Cannon wprowadzi? termin i poj?cie homeostazy. Zdaniem Cannona homeostaza jest wewn?trzustrojowym stanem równowagi (równowaga w ?rodowisku wewn?trznym) procesów ?yciowych i parametrów fizykochemicznych tkanek, organów i uk?adów narz?dów. Dzi?ki homeostazie organizm uzyskuje indywidualizacj? i sta?o?? ?rodowiska wewn?trznego, pomimo nieustannej ingerencji zmiennych czynników ?rodowiskowych. Organizm poprzez homeostaz? sprzeciwia si? entropii, czyli stanowi nieuporz?dkowania materii.
Homeostaza jest mo?liwa dzi?ki integracji strukturalno-fizjologicznej organizmu oraz koordynacji procesów biochemicznych w ustroju. Te z kolei prawid?owo?ci zapewnia uk?ad humoralny i nerwowy. Wszelkie zmiany w ?rodowisku zewn?trznym uruchamiaj? procesy kompensacyjne (wyrównuj?ce, równowa??ce) maj?ce na celu przywrócenie stanu równowagi fizjologicznej. Mechanizmy utrzymuj?ce homeostaz? dzia?aj? na zasadzie sprz??enia zwrotnego.


Stres wg teorii Selye`go i Levitta

Wg Selye`go (1950 r.) stres jest to zespó? nieswoistych reakcji organizmu na dzia?anie szkodliwych czynników, zwanych stresorami np. zm?czenie, wahania temperatury, toksyny, emocje, uszkodzenie mechaniczne cia?a, zaka?enie. Stresory wywo?uj? w organizmie zmiany strukturalne i chemiczne, podobne do tych, jakie wyst?puj? po podaniu adrenokortykotropiny. Zespó? zmian w ustroju wywo?anych stresorami nosi nazw? zespo?u ogólnej adaptacji.
Zespó? ogólnej adaptacji obejmuje trzy etapy (fazy):
1. Reakcja alarmowa: pobudzenie podwzgórza do wydzielenia kotrykoliberyny, która wzbudza uwalnianie do krwi adrenokortykotropiny z przysadki mózgowej. Adrenokortykotropina pobudza kor? nadnerczy do wydzielania glikokortykoidów.
2. Adaptacja lub faza oporu ? zmiany w ustroju maj?ce zapewni? przetrwanie (prze?ycie) stresu.
3. Faza wyczerpania ? gdy stresory dzia?aj? zbyt d?ugo dochodzi do choroby lub ?mierci organizmu.
Teoria Sele`go niestety nie odzwierciedla dostatecznie odpowiedzi ustroju na stres. Omawia raczej objawy stresu, a nie konkretne mechanizmy obronne i ochronne przed stresem.
Poj?cie stresu bardziej rozwojowo i u?ytecznie (uniwersalnie) przedstawia teoria Levitta (1972 r.). Koncepcja stresu wg Levitta pierwotnie odnosi?a si? do ro?lin, jednak?e ?mia?o mo?na j? zastosowa? do zwierz?t i cz?owieka. Podobnie zreszt? by?o z teori? Selye`go opracowan? dla zwierz?t, pó?niej jednak odniesion? do stresu ro?lin.
Wg Levitta stresem jest ka?dy czynnik ?rodowiskowy maj?cy zdolno?? wywo?ania potencjalnie szkodliwej zmiany fizycznej i biochemicznej
w organizmie. Sama zmiana w organizmie nosi nazw? strainu. W teorii Levitta stres staje si? stresorem. Natomiast to co Selye okre?la? mianem stresu staje si? u Levitta strainem. Takie poj?cie stresu niestety te? nie jest pozbawione b??dów.
Levitt wyró?nia stres ostry (dzia?anie stresu jest silne, gwa?towne, czas trwania stresu jest krótki) i stres chroniczny (czas dzia?ania stresu jest d?ugi).
W zwi?zku z tym istniej? dwa typy odpowiedzi na stres: strain elastyczny = odwracalny i plastyczny = nieodwracalny oraz dwa rodzaje odporno?ci: elastyczna i plastyczna.
Strategie odpowiedzi organizmu na stres mog? by? nast?puj?ce:
1. Unikanie stresu. Organizm wyklucza czynniki szkodliwe, unika ich, zapobiega ich dzia?aniu.
2. Tolerancja stresu:
- unikanie strainu (asymilowanie, tolerowanie, buforowanie);
- tolerancja strainu (reperacja, kompensacja).
Tolerancja polega na odporno?ci dzi?ki zdolno?ci organizmu do zachowania homeostazy wraz ze stresem (stresorem w uj?ciu Selye`go). Organizm prze?ywa dzi?ki tolerancji, procesom kompensacyjnym, ochronnym i regeneruj?cym, znosz?cym dzia?anie stresu.
Istniej? 3 mechanizmy eliminuj?ce i zmniejszaj?ce szkodliwe dzia?anie stresu:
1. Asymilowanie czynnika stresowego ? przyjmowanie stresora (stresu) i metabolizowanie go do ma?o szkodliwych postaci lub odk?adanie do rejonów ma?o aktywnych metabolicznie (w?osy, paznokcie, naskórek, ko?ci).
2. Buforowanie toksycznych czynników stresowych i przez to unikanie strainu.
3. Tolerowanie stresu (stresora) ? pomimo przyj?cia czynnika szkodliwego nie dochodzi do zaburze? naturalnych przemian biochemicznych pod warunkiem, ?e nie zostanie przekroczony próg tolerancji.
Tolerancja strainu czyli zaburze? metabolicznych jest mo?liwa dzi?ki procesom regeneracyjnym (reperuj?cym), ochronnym i kompensacyjnym.
Nast?pstwa stresu s? ró?ne. U ptaków i ssaków stres wyra?nie odzwierciedla si? nie tylko w czynno?ciach wegetatywnych narz?dów (somatycznych), lecz tak?e w psychice i tym samym w procesach my?lowych. Objawami s? wówczas niepokój, l?k, obni?enie poczucia w?asnej warto?ci, przygn?bienie, pesymistyczne ocenianie rzeczywisto?ci, brak wiary i nadziei na mo?liwo?? polepszenia sytuacji, bezsenno?? (depresja), brak koncentracji my?lowej. Stres mo?e objawia? si? równie? odmiennie: gniew, podniecenie nerwowe, agresywno??, podniecenie psychoruchowe. Spo?ród somatycznych (wegetatywnych) objawów mo?na wymieni?: zaburzenia perystaltyki przewodu pokarmowego, przy?pieszenie t?tna i wentylacji p?uc, nadmierne wydalanie potu, spadek masy cia?a, mimowolne skurcze mi??ni szkieletowych (dr?enie mi??ni), zaburzenia koordynacji ruchów i termoregulacji.

Trening w ?wietle teorii stresu
Trening to planowe systematyczne wykorzystywanie ?wicze? fizycznych w celu efektywnego podwy?szenia wydajno?ci fizycznej organizmu. Rezultatem treningu jest zespó? post?powych zmian anatomicznych i fizjologicznych w kierunku doskonalenia i adaptacji ustroju do intensywnych czynno?ci ruchowych. Trening wyzwala potencjalne mo?liwo?ci kompensacyjnych procesów w rezultacie czego zaobserwowa? mo?na hiperkompensacj?. Stan taki regeneruje organizm z nadwy?k? pod wzgl?dem energetycznym. Systematyczne powtarzanie ?wicze? fizycznych w higienicznych warunkach powoduje wytworzenie okre?lonego nawyku ruchowego. Doskonalenie tego nawyku ruchowego zwi?zane jest z rozwojem okre?lonych stosunków koordynacyjnych w OUN. Trening prowadzi tak?e do zwi?kszenia poch?aniania tlenu i powoduje rozwój zmian adaptacyjnych w obr?bie mi??ni.
Trening zmniejsza zaburzenia homeostazy podczas intensywnego wysi?ku fizycznego i zwi?ksza tolerancj? na zm?czenie. Innymi s?owy zwi?ksza adaptacje do stresu wysi?kowego i zm?czeniowego.
Rozpatruj?c trening w ?wietle teorii stresu Selye`go nale?y potraktowa? trening jako niepotrzebne nara?enie organizmu na wysi?ek i zm?czenie, bowiem te czynniki zmniejszaj? energi? adaptacyjn? organizmu, która jest ograniczona, a równocze?nie niezb?dna do przystosowania si?. Trening zuba?a organizm w energi? adaptacyjn?.
Zupe?nie inaczej trening prezentuje si? w ?wietle teorii Levitta. Trening mo?na uzna? za czynnik hartuj?cy organizm i wyzwalaj?cy efektywne procesy reperacji oraz kompensacji (tolerancja strainu).






dr Henryk Ró?a?ski; - Historia Medycyny, Biologii i Farmacji; - Biologia Medyczna; - Biologia Farmaceutyczna; - Fitoterapia; - Farmakologia; - Toksykologia; - Fitochemia; - Patologia; - Biochemia.